Rubrik Timbangan

Timbangan kana Fikmin "Sar√©wu Indung" karya √Čboed

Diserat ku Bambang Arayana Sambas
Dipidangkeun dina lapak 27 Juli 2016 12:50:56


SAR√ČWU INDUNG
Karya : √ąbo√®d

Purnama kari sabeulah. Nyésakeun cahaya nu teu pati ngempur. Guluburna surem. Sasurem haté hiji jajaka nu keur anteng menekung di juru masigit. Husu, ngitung léngkah nu geus kalarung. Keclak cimata maseuhan saamparan sajadah. Nyeungceurikan dirina. Nyeungceurikan tapak-tapak nu geus kasorang. Disaksian ku tiis jeung simpéna peuting.

Maju ka janari. Mingkin husu. Kalan-kalan buuk panjangna ririaban, katebak hiliwirna angin nu moncor tina sesela jandéla masigit nu méléngé. Haténa jumerit, nyanyambat nu miboga dirina. Karumasa nyangkaruk jeroeun dada. Aya nu nyérését, nurihan léngkob haténa.

Dumadakan. Séor...! Sora angin ngabintih. Ti langit, cahaya putih ngabarasat nojo masigit. Ngabulen. Ngagulung. Ngabetot nu keur husu mumbul ka langit. Manéhna kumalayang di antara méga-méga. Mingkin luhur, mingkin luhur, mingkin luhur.

Di langit ping pitu. Manéhna nyakséni saréwu bulan, cahayana moncorong tapi linduh. Dina unggal bulan, aya pameunteu indungna nu salila ieu teu weléh dipikabogoh.

Timbangan :

Diksi Imaginatif

Dibaca saliwat najan tacan ditengetan, para pamaca fikmin "Sarèwu Indung" geus dibawa ngacacang kana wanda ungkara carita nu lain sakadar midangkeun mètafor nu èndah, tapi pangarang katingal pisan ngabar wewesèn nulisna dina gaya nu bisa disebutkeun motèkar kacida. Hiji pidangan lalakon nu tèmbrès ngamalir sanès ngan ukur ngangkat tematik petingan tapi 'gaya' tulisan leubeut ku ruruhit salaku 'diksi imaginatif'! Ngandung harti guluyur ungkara mibanda ajèn nu kawilang 'bèntes' (artikulatif) sanajan leunjeuranana teu pati realistis tapi 'ngondang' imajinasi nu pohara jero ambahanana.

'Purnama kari sabeulah. Nyèsakeun cahaya nu teu pati ngempur. Guluburna surem', hiji gambaran foreshadow (kila-kila peristiwa) nu imaginatif pisan nu maksudna mèrè hiji gambaran situasi salaku 'eksposisi' (pemaparan awal) pikeun kapentingan 'keseluruhan' lalakon sarta 'ngaping' kamana galèongna moralitas carita nu dipikahayang ku pangarang. Metafor? Meureun teu salah! Tapi kawasna leuwih nyindekel kana upaya 'foreshadow' tèa.

Dina paragrap 3 (tilu) tembong pisan pangarang mèrè aweuhan nu kawas hayang nguwak-ngawik situasi 'rising action' (konflikasi) nu beuki ngapungkeun imajinasi kana situasi 'genting' sarta mawa kapanasaran. Nanjakna emosi carita beuki karasa 'ngagederna' kusabab mangrupa janggèlekan situasi nu diwangun kawilang 'kontras' reujeung situasi samèmèhna nu lumangsung 'simpè' sarta deukeut-deukeut kana ketir jeung geueuman. Suasana manjing 'suspense' (menegangkan). Lain kabeneran! Sidik pisan hal ieu meunang 'ngitung' nu asak ijiranana ti hiji pangarang nu beuneur pangalamanana!

Sanes Oidipus Complex

Asa moal nyangka geletuk batu gejebur caina ieu carita bakal kadinya leokna! Oidipus nu teu sadar ngawin Jocasta indungna, Sangkuriang nu ngabarungsinang kasmaran katiir birahi ku Dayang Sumbi, Guruminda nepi sina kasarung sabab kaimpèn-impèn wanoja kadeudeuh kalbu nu sarimbag sareng Sunan Ambu kangjeng Ibu. Sanès! Kawasna ieu carita lain kadinya tujuan moralitasna!

'Manèhna nyaksèni sarewu bulan' hiji perlambang situasi carita nu tangtu mibanda ujaring kajadian nu teu kinten luhungna. Asa mustahil ngungkarakeun hiji fenomena 'kelainan' siga Sangkuriang make kudu nginjeum suasana nu sakitu sakral reujeung mulyana, malah 'sarewu bulan' mah papandèan religius nu pinuh kasucian pikeun maleman Laillatul Qadar.

Kapireng sumegruk dina karumasaan nu tanpa watesan ti 'tokoh sentral', teuing naon nu jadi karumasana nepi ka jadi hiji puncak nu pohara ketirna alatan inyana ngarasa lamokot ku dosa perdosa? Inyana boga kasono nu taya papadana ja hiji 'jirim' nu dipiyakin bakal ngahampura sagala kaluluputan nu geus maneuh dipilampahna. Di masigit kapan pareng ngajerit, baseuh sajadah tawis sumerah pasrah. Menekung ka Hyang Agung nyanggakeun diri nu tos lami humarurung kapidangdung, nyanggakeun karumasaan reh tos anteng kajongjonan balayar di sagara kalelepatan.

Dina satiap mèncrangna sarebu bulan, nu dipikasono geuning nembongan! Pameunteu indung nu dipigandrung! Sihoreng nu dipikadeudeuh geuningan deukeut, nu dipikaasih geuning teu tebih. Meureun loyog jeung ungkara tembang "aku jauh engkau jauh, aku dekat engkau dekat...", nyakseni yakin pinasti dawuhan Rosul Illahi nu nyebat kecap "Indung! Indung! Indung!.... dugi ka sababaraha kali pikeun kasaha urang kedah hormat tilawat anu utama. Di jirim hiji indung nu teu welèh miasih satemenna ibarat 'Nur' ti kersana Dzat Illahi Robbi. Subhanallah.

Ki adi √ąboed tos midangkeun karya fikmin nu teu kinten endahna, teleb anteb tur leubeut pikeun lenyepaneun. Asa teu lepat-lepat teuing lamun urang nempatkeun eusining lalakon mibanda tematik nu harib-harib kana wanda fikmin nu ngagambarkeun 'peristiwa sufistik' ti hiji jirim manusa, panginten kitu oge. Tapak lacak atra natrat tos kagurat dina karya sinerat, ciri ku tos tinekanan ki √ąbo√®d nyubadanan salaku fikminer petingan. Hampura anu diteda r√®h ieu sawangan anggang ti duduga peryoga salaku sawangan sastra, sadar kacida kana karumasa san√®s pujangga nu jadi marga.
Wilujeng! Hapunten!